Ticker

15/recent/ticker-posts

Δρ Νικολόπουλος: Είμασε σε πολύ οριακό σημείο


dr-nikolopoylos-eimase-se-poly-oriako-simeio

«Τα lockdown, με κάποιες τροποποιήσεις σε σχέση με ό,τι εφαρμόστηκε, αποτελούν μία έσχατη αλλά διαθέσιμη λύση στην περίπτωση που η νόσος κινείται με εκθετικούς ρυθμούς, απειλώντας την ακεραιότητα του συστήματος υγείας και τη ζωή πολλών συμπολιτών μας» δηλώνει ο επιδημιολόγος Γεώργιος Νικολόπουλος, Mέλος της Συμβουλευτικής Επιστημονικής Επιτροπής για την COVID-19. Σε συνέντευξη στον «Φιλελεύθερο» ο Γ. Νικολόπουλος, επίκουρος καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κύπρου, τονίζει ότι πλέον είμαστε σε πολύ οριακό σημείο με ορατό το ενδεχόμενο εκτεταμένης μετάδοσης σε επίπεδο κοινότητας.
-Bρισκόμαστε μπροστά σε επιδείνωση της επιδημιολογικής εικόνας. Πού την αποδίδετε;

-Ζούμε μία πανδημία, ίσως τη σημαντικότερη από παθογόνο του αναπνευστικού μετά τη γρίπη του 1918. Το πανδημικό στέλεχος (SARS-CoV-2) είναι κάτι νέο, με τη συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων να παραμένουν επίνοσοι, δηλαδή χωρίς προστασία από το σύστημα της επίκτητης ανοσίας, και συνεπώς σε κίνδυνο να μολυνθούν και να νοσήσουν. Μετά τον επιτυχή έλεγχο του πρώτου επιδημικού κύματος στην Κυπριακή Δημοκρατία, η κοινωνική και οικονομική δραστηριότητα επανήλθε σταδιακά περίπου στα αρχικά επίπεδα. Σε συνδυασμό και με την άφιξη περιστατικών COVID-19 από το εξωτερικό, παρά το πετυχημένο πρόγραμμα ελέγχου στις πύλες εισόδου της χώρας, διαμορφωθήκαν εκ νέου συνθήκες αυξημένης μετάδοσης. Τα υφιστάμενα πολύτιμα προληπτικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης μάσκας σε εσωτερικούς χώρους, δεν μπορούν να ελέγξουν τη μετάδοση τόσο ριζικά, όπως οι αυστηροί περιορισμοί των ανθρώπινων μετακινήσεων και επαφών (μέτρα Lockdown). Σε συνδυασμό με την παρατηρούμενη μειωμένη συμμόρφωση στις επιστημονικές συστάσεις, η επιδείνωση ήταν αναμενόμενη.

-Μπορούμε να πούμε ότι είναι το δεύτερο κύμα της πανδημίας; Ή είναι μια μεμονωμένη αναζωπύρωση;

-Ίσως υπάρχει μία σύγχυση σχετικά με τον όρο κύμα στην επιδημιολογία. Τον χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε τη δραστηριότητα μίας νόσου που αρχίζει να αυξάνει, κάποιες φορές απότομα, φτάνει ένα μέγιστο σημείο (κορυφή) και στη συνέχεια μειώνεται. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να περιγράψει διαγνώσεις, νοσηλείες, θανάτους ή και συνδυασμούς αυτών. Είναι προφανές ότι μπορούμε να περιγράψουμε την ίδια εικόνα με τις λέξεις «έξαρση – ύφεση». Τη λέξη κύμα τη χρησιμοποιούμε ειδικά στις πανδημίες γρίπης, όπου ιστορικά έχουμε δει να εμφανίζονται με περισσότερα του ενός κύματα. Για παράδειγμα, στην πανδημική γρίπη του 1918, καταγράφηκε ένα μικρό πρώτο κύμα θανάτων την άνοιξη του 1918 και ακολούθησε, με θορυβώδη και αιφνίδιο τρόπο μετά από μία περίοδο ηρεμίας, ένα τεράστιο δεύτερο κύμα απωλειών το φθινόπωρο του ίδιου έτους, για να κλείσει ο κύκλος με ένα τρίτο μικρότερο κύμα την άνοιξη του 1919. Συνεπώς, από τα μέσα Ιουλίου θα έλεγα ότι η Κυπριακή Δημοκρατία βιώνει το δεύτερο κύμα μολύνσεων, το οποίο τέθηκε υπό μερικό έλεγχο, από ό,τι φάνηκε, και στη συνέχεια είχαμε την αναζωπύρωσή του που ακόμα βλέπουμε. Προς το παρόν, και ειλικρινά εύχομαι να μείνει έτσι, αν και κάπως δύσκολο, δεν είχαμε κύμα σοβαρών νοσηλειών και θανάτων. Στο δεύτερο επιδημικό κύμα, με χρονικές διαφορές, έχουν μπει σχεδόν όλα τα κράτη της Ευρωπαϊκής ηπείρου.

-Ο πολλαπλασιασμός των κρουσμάτων εντοπίζεται στο εργασιακό-επαγγελματικό περιβάλλον, αλλά και στον κοινωνικό περίγυρο. Πώς μπορεί να ανακοπεί αυτή η αυξητική τάση;

-Είναι αναμενόμενο οι μεταδιδόμενες λοιμώξεις του αναπνευστικού να εμφανίζονται σε δίκτυα όπου οι άνθρωποι έχουν τις περισσότερες επαφές τους, δηλαδή στο οικογενειακό, φιλικό και επαγγελματικό περιβάλλον. Οι ενδο-οικογενειακές μεταδόσεις γενικά είναι δύσκολο να ελεγχθούν. Στον εργασιακό χώρο όμως, όπου παρατηρήθηκαν πολλά περιστατικά μετάδοσης, εκτιμώ ότι υπάρχουν εργαλεία και γνώση. Για παράδειγμα, η σωστή χρήση μάσκας, η εργασία σε ομάδες, η εργασία εξ΄ αποστάσεως και ο περιοδικός εργαστηριακός έλεγχος για COVID-19, ειδικά εάν καταστούν διαθέσιμα αξιόπιστα και φθηνά tests, τα οποία θα δίνουν αποτέλεσμα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα (πχ tests αντιγόνου). Παράλληλα, είναι απαραίτητη η συνεργασία φορέων και επιχειρήσεων με τις υγειονομικές αρχές και η επιτήρηση των μέτρων ελέγχου, τόσο από τις υπηρεσίες δημόσιας υγείας όσο και από τους υπευθύνους ασφάλειας και υγείας στον κάθε εργασιακό χώρο.

-Η Κύπρος αντιμετώπισε αποτελεσματικά την πρώτη φάση της πανδημίας, χάρη και στη συμβολή των πολιτών, οι οποίοι μπορούμε να πούμε ότι ήταν πιο επιμελείς, πιο συνεργάσιμοι. Μήπως ήταν περισσότερο φοβισμένοι, λόγω του σοκ που προκάλεσε αυτή η πρωτόγνωρη εμπειρία;

-Πραγματικά, το πρώτο κύμα ελέγχθηκε ικανοποιητικά. Πρόκειται για το αποτέλεσμα της συστηματικής συνεργασίας της οργανωμένης πολιτείας και του κοινωνικού συνόλου. Ενδεχομένως να συνέτεινε και η αγωνία όλων μας για έναν νέο ιό, με άγνωστες πτυχές και αρκετές δυσάρεστες αναφορές από μονάδες εντατικής θεραπείας στην Κίνα και στην Ιταλία. Μετά το πρώτο κύμα, η κατάσταση ήταν κάπως διαφορετική. Η δραστηριότητα της νόσου μειώθηκε σε μεγάλο βαθμό, επήλθε ίσως κόπωση της κοινωνίας, ενώ παράλληλα δυστυχώς εμφιλοχώρησαν θεωρίες και απόψεις που υποστηρίζουν ότι η απειλή από την COVID-19 έχει υπερεκτιμηθεί. Θεωρώ ότι βρισκόμαστε σε ένα δύσκολο σημείο καθώς η πανδημία δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί με την επιβολή μόνο – η κοινωνική συμμαχία και αλληλεγγύη είναι απαραίτητη.

-Προφανώς και δεν είναι ανεξάντλητες οι επιλογές σε πρόσθετα περιοριστικά μέτρα. Υπάρχουν σκέψεις για το πώς προχωρούμε; Ίσως τα τοπικά lockdown να είναι μια επιλογή;

-Αναμφίβολα, τα αυστηρά μέτρα περιορισμού των ανθρώπινων μετακινήσεων και επαφών, πλην των ουσιωδώς απαραίτητων, όπως το lockdown που γνωρίσαμε, φάνηκαν να είναι εξαιρετικώς αποτελεσματικά, σβήνοντας το πρώτο επιδημικό κύμα, όπου και όταν εφαρμόστηκαν. Το μεγάλο πρόβλημα φυσικά είναι οι σημαντικές κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες. Η λογική των lockdown ήταν να αναχαιτίσουν την απότομη αύξηση της δραστηριότητας της νέας νόσου και να δώσουν τον χρόνο στην οργανωμένη πολιτεία να προετοιμαστεί. Θεωρώ ότι αυτό έγινε στην Κυπριακή Δημοκρατία. Έχουμε καλό μηχανισμό επιδημιολογικής επιτήρησης, ένα αποδοτικό σύστημα ιχνηλάτησης επαφών, περισσότερες κλίνες για εντατική θεραπεία και έναν καλύτερα προετοιμασμένο ιατρονοσηλευτικό προσωπικό. Συνεπώς, καταβάλλεται προσπάθεια να παραμείνει η κοινωνία και η οικονομία ζωντανή αλλά να περιορίζεται, με αποφάσεις των υγειονομικών αρχών, όπου είναι εφικτό, ο αριθμός των επαφών των ανθρώπων, να μειώνεται η πιθανότητα μετάδοσης ανά επαφή με τη σύσταση χρήσης μάσκας, να διεξάγεται ένας μεγάλο αριθμός εργαστηριακών ελέγχων, να ιχνηλατούνται και να ελέγχονται όλα τα άτομα που ήρθαν σε επαφή με θετικά περιστατικά και να ελαχιστοποιείται ο αριθμός των εισαγόμενων περιστατικών με εντατικούς ελέγχους στις πύλες εισόδου. Η προσέγγιση αυτή λειτούργησε μέχρι πρόσφατα αλλά ίσως έχει όριο επιτυχίας. Μπαίνουμε σε μία πολύ δύσκολη και αχαρτογράφητη περίοδο. Παρατηρώντας άλλες ευρωπαϊκές χώρες, διαπιστώνουμε ότι η βαριά νοσηρότητα και η θνησιμότητα από την COVID-19 μπορεί να εκτοξευτούν. Εκτιμώ ότι τα lockdown, με κάποιες τροποποιήσεις σε σχέση με ό,τι εφαρμόστηκε, αποτελούν μία έσχατη αλλά διαθέσιμη λύση στην περίπτωση που η νόσος κινείται με εκθετικούς ρυθμούς, απειλώντας την ακεραιότητα του συστήματος υγείας και τη ζωή πολλών συμπολιτών μας.

-Είναι διαχειρίσιμη η κατάσταση;

-Μέχρι πρόσφατα ήταν διαχειρίσμη αλλά πλέον είμαστε σε πολύ οριακό σημείο με ορατό το ενδεχόμενο εκτεταμένης μετάδοσης σε επίπεδο κοινότητας. Ο αριθμός των ημερήσιων διαγνώσεων έχει αυξηθεί πολύ, κάμπτοντας τις δυνατότητες του μηχανισμού ινχηλάτησης, παρά τη σημαντική ενίσχυσή του μετά την έναρξη της πανδημίας. Θεωρώ βέβαια ότι η μεγάλη αύξηση στις διαγνώσεις της νόσου βρίσκει τον νοσοκομειακό μηχανισμό σε ετοιμότητα και με επαρκή αριθμό κενών κλινών στις μονάδες εντατικής θεραπείας. Αυτό είναι σημαντικό γιατί επιτρέπει την καλύτερη διαχείριση της βαριάς νοσηρότητας και της θνησιμότητας από το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό πρώτης γραμμής, που άλλωστε είναι καλύτερα εκπαιδευμένο και εξοπλισμένο με κάποια φάρμακα που έχουν λάβει έγκριση για χρήση σε νοσηλευόμενους COVID-19 ασθενείς. Ωστόσο, χωρίς τη συνεργασία όλων μας, η κατάσταση είναι πιθανόν να βρεθεί εκτός ελέγχου. Για αυτό και η έκκληση για τήρηση των αποστάσεων στις επαφές μας με συνανθρώπους μας, χρήση της μάσκας στους εσωτερικούς χώρους και τήρηση της υγιεινής των χεριών.

ΑΓΩΓΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΣΚΑ

-Βλέπουμε πολίτες να φορούν τη μάσκα όχι κατά τρόπο που τους προστατεύει αλλά μέχρι σημείου για να μην μπορεί να καταγγελθούν. Είναι φαινόμενο κόπωσης, αντίδρασης, διαμαρτυρίας;

-Θεωρώ ότι υπάρχουν διάφορες αιτίες για το φαινόμενο αυτό. Ενδέχεται να είναι προϊόνελλιπούς εκπαίδευσης ή οι συνάνθρωποι μας όντως δυσφορούν ή δυσκολεύονται. Η αγωγή σε θέματα υγείας, εν προκειμένω για τη σωστή χρήση μάσκας, είναι πολύ σημαντική και απαιτεί, όχι μόνο αποστολή μαζικών μηνυμάτων και εικόνων, αλλά την κατανόηση των αιτιών του προβλήματος και τον σχεδιασμό και εφαρμογή επί μέρους δράσεων, όπως στους χώρους δουλειάς. Προφανώς υπάρχουν και άτομα που υποεκτιμούν τον κίνδυνο και αντιδρούν χρησιμοποιώντας τη μάσκα με τρόπο που θα τους επιτρέψει να αποφύγουν την επιβολή προστίμου. Εκτός των περιπτώσεων που η συμπεριφορά των ανθρώπων αυτών είναι προϊόν άλλων βαθιά ριζωμένων στάσεων και πεποιθήσεων, και εδώ η αναγνώριση και κατανόηση του προβλήματος και η χρήση επιστημονικών μεθόδων αλλαγής της συμπεριφοράς μπορεί να βοηθήσει.

Χείριστο σενάριο η αυξημένη θνησιμότητα

Πότε αναμένετε ότι θα υπάρξει περαιτέρω επιδείνωση της επιδημιολογικής εικόνας;

-Η εικόνα έχει αρχίσει να επιδεινώνεται από τα μέσα Ιουλίου και συνεχίζει ανησυχητικά, μετά από μία σύντομη παύση περί τα τέλη Αυγούστου, κατά την οποία αναχαιτίσαμε μερικώς, από ό,τι φάνηκε, την εξάπλωση του ιού. Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι πού θα φτάσουν το ημερήσιο ποσοστό θετικότητας των εργαστηριακών ελέγχων και κυρίως οι νοσηλείες στις μονάδες εντατικής θεραπείας και οι θάνατοι. Απεύχομαι την αρνητική εικόνα στις σκληρές εκβάσεις σοβαρής νοσηρότητας και θνησιμότητας αλλά είναι ένα πιθανό σενάριο, όπως φάνηκε σε πολλές άλλες Ευρωπαϊκές ή γειτονικές χώρες, που βιώνουν το δεύτερο επιδημικό κύμα.

-Ποιο είναι το χείριστο σενάριο που σας ανησυχεί;

-Η αυξημένη θνησιμότητα, η οποία μπορεί να λάβει μεγάλες διαστάσεις, εάν καταρρεύσει το σύστημα υγείας. Γνωρίζουμε ότι η πιθανότητα επιβίωσης ενός διασωληνωμένου ασθενούς με COVID-19 είναι περίπου στο 50%. Αντιλαμβάνεστε ότι η πιθανότητα επιβίωσης μικραίνει πολύ για ένα άτομο με σοβαρή νόσο που χρειάζεται διασωλήνωση αλλά δεν θα μπορεί να την έχει.

-Ενώ παρατηρείται αύξηση των περιστατικών, οι εισαγωγές στο Νοσοκομείο παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα. Αυτό είναι κάτι που καταγράφεται διεθνώς. Υπάρχει εξήγηση;

-Προς το παρόν ναι, παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα. Νομίζω ότι έχουν συνεισφέρει διάφοροι παράγοντες. Ο SARS-CoV-2, μετά το πρώτο κύμα, διείσδυσε κυρίως στον λιγότερο ευάλωτο για βαριά νόσηση νεανικό πληθυσμό, ο οποίος μάλλον έχει μεγαλύτερο ημερήσιο αριθμό κοινωνικών επαφών, υποεκτιμά τον κίνδυνο και ταξιδεύει περισσότερο. Για παράδειγμα, η διάμεση ηλικία των περιστατικών COVID-19 στην Κυπριακή Δημοκρατία ήταν περίπου τα 30 έτη μετά την 1η Ιουλίου. Πιθανό είναι επίσης και τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας ή αυτά με συννοσηρότητες να ήταν περισσότερο επιμελή και ακολούθησαν πιστά τα συνιστώμενα προληπτικά μέτρα. Η δεύτερη αιτία εικάζεται ότι είναι η έκθεση σε μειωμένες ποσότητες του ιού κατά τη μόλυνση λόγω της εφαρμογής προληπτικών μέτρων, συμπεριλαμβανομένης της μάσκας. Συνεπώς, το αρχικό αυτό ιικό φορτίο μάλλον το διαχειρίζεται καλύτερα το ανοσοποιητικό σύστημα. Τέλος, ακόμα και από τα άτομα που χρειάζονται νοσηλεία, φαίνεται ότι λιγότερα οδηγούνται στις μονάδες εντατικής θεραπείας ή καταλήγουν. Αυτό σίγουρα οφείλεται στην άριστη δουλειά του ιατρονοσηλευτικού μας προσωπικού που πλέον έχει περισσότερη εμπειρία και γνώση αλλά και κάποια κάπως αποτελεσματικά φάρμακα στη διάθεσή του. Ωστόσο, η εικόνα αυτή είναι εξαιρετικά εύθραυστη και η παρατηρούμενη αύξηση του φορτίου νοσηρότητας στην κοινότητα, με πιθανή διείσδυση στις ευπαθείς ομάδες, μπορεί να επιφέρει πολύ αρνητικά αποτελέσματα.


enews.com