Ticker

15/recent/ticker-posts

Καραμανλής: Το ταξίδι της επιστροφής στην Αθήνα τη νύχτα της 23ης Ιουλίου1974


Οι ώρες που άλλαξαν τη μοίρα του τόπου μας

Η είδηση της επιστροφής του Κωνσταντίνου Καραμανλή μεταδόθηκε στην Αθήνα από το εθνικό ραδιοτηλε­οπτικό δίκτυο στις 22:30 της 23ης Ιουλίου 1974:

«Ο πρώην πρωθυπουργός της Ελλάδος κ. Κωνσταν­τίνος Καραμανλής ανεχώρησε ήδη εκ Παρισίων δι’ Αθή­νας, κληθείς όπως μετάσχη εις την σύσκεψιν των πολιτι­κών αρχηγών, την οποίαν συνεκάλεσεν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, στρατηγός Φαίδων Γκιζίκης».

Παράλληλα, τηλεγράφημα του «Ασοσιέιτεντ Πρες» από το Παρίσι ενημέρωσε τη διεθνή κοινή γνώμη για τις ραγδαίες εξελίξεις εκείνης της νύχτας:

«Ο στρατηγός Φαίδων Γκιζίκης, Πρόεδρος της Ελλά­δος, προσεκάλεσε τον πρώην πρωθυπουργό κ. Κωνσταντί­νο Καραμανλή όπως τερματίση την εξορίαν του εις Παρι­σίους και επανέλθη εις την Ελλάδα ως πρωθυπουργός, ανεκοίνωσε, σήμερον Τρίτην, το γραφείον του κ. Καρα­μανλή. Το γραφείον του κ. Καραμανλή είπεν ότι ούτος θα ηγη­θή κυβερνήσεως Εθνικής Ενότητος. Ο απαντών εις το τηλέφωνον του κ. Καραμανλή είπεν ότι ο πρώην πρωθυπουργός έχει ήδη αναχωρήσει από το διαμέρισμά του, επιστρέφων εις Αθήνας. Είπεν ότι δεν γνωρίζει λεπτομερείας της πτήσεως».

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής αναχώρησε όντως από το παρισινό αεροδρόμιο του Μπουρζέ στις 22:00 (τοπική ώρα) με αεροσκάφος που είχε θέσει στη διά­θεσή του ο Πρόεδρος της Γαλλίας, Βαλερύ Ζισκάρ Ντ’Εσταίν.

Στο ταξίδι της επιστροφής του στην Αθήνα τον συνόδευαν ο Κ. Χρυ­σοστάλης, γραμματέας του στο Παρίσι, ο ανιψιός του Μιχάλης Λιάπης και ο δημοσιογράφος Παναγιώτης Λαμπρίας.

Τη στιγμή που εξερχόταν από το παρισινό διαμέρισμα στο οποίο είχε ζήσει έντεκα περίπου χρό­νια, ο Καραμανλής απευθύνθηκε στους δημοσιο­γράφους που είχαν ήδη συγκεντρωθεί στην έξοδο της κατοικίας του:

«Θα επαναλάβω τα λόγια του αvτιπροέδρου Τρού­μαν, όταν του ανεκοινώθη ο θάνατος του Ρούζβελτ: Boys, pray for me».

Ο Παναγιώτης Λαμπρίας περιγράφει ως εξής το ταξίδι της επιστροφής από το Παρίσι, εκείνη τη δραματική νύχτα της 23ης προς την 24η Ιουλίου 1974:

«Κάθε φορά που αναλογίζομαι το βράδυ εκείνο της 23ης προς την 24η Ιουλίου, μια φράση του Καραμανλή υψώνεται κορυφαία μέσα από τον χορό των αλλεπαλλήλων συγκινήσεων και εντυπώσεων, που συναπαρτίζουν την ανεξάλειπτη μνήμη. Για μένα η φράση αυτή κρυσταλλώνει σ’ ένα λαμπρό, πολύτιμο πετράδι όλη τη ρευστή δραματι­κότητα των ωρών, που άλλαξαν τη μοίρα του τόπου μας. Κι αποκαλύπτει, διαυγέστερα από οτιδήποτε άλλο, την προ­σωπικότητα εκείνου που ενσάρκωνε την ιστορική αλλαγή.

Η σκηνή μέσα στο μικρό αεριωθούμενο που μετέφερε τον Καραμανλή από το παρισινό αεροδρόμιο του Μπουρζέ στο Ελληνικό. Ταξίδι ομαλό, πυκνό με σιωπές. Ακόμη και η ιπταμένη συνοδός, που σέρβιρε το ωραίο δείπνο, λίγο μετά την απογείωση (ώρα 10 μ.μ. Γαλλίας) είχε χάσει το επαγγελματικό της χαμόγελο. Κι έμοιαζε να προσπαθή να αποτυπώση κάθε στιγμή στη μνήμη της, να τη ρουφάη σα στυπόχαρτο. Οι άλλοι τρεις συνεπιβάτες του Προέδρου -ο γραμματεύς του Χρυσοστάλης, ο ανεψιός του Λιάπης κι ο υπογραφόμενος- κρύβαμε την αγωνία μας για το αργοκύλισμα του χρόνου σε αμήχανα βλέμματα που αν­ταλλάσσαμε, με μόνιμο επίκεντρο εκείνον.

Εκείνος κρατούσε σταθερά το ποτήρι με το ουίσκυ στο χέρι του -δεν θέλησε καν να δοκιμάση το έξοχο κρασί της Βουργουνδίας- κι είχε τον περισσότερο καιρό προσηλωμένα τα μάτια του σ’ ένα σημείο. Ήταν φανερό ότι στοχαζόταν επίμονα, καθολικά, με όλες τις πνευματι­κές του δυνάμεις σε συναγερμό. Με απόλυτη κυριαρχία στις μικρές κινήσεις του. Πού και πού μόνο χαλάρωνε την προσοχή του κι έσκυβε να ρίξη μια ματιά από το παράθυ­ρο. Απέξω μας τύλιγε το απέραντο σκοτάδι. Και το αε­ροπλάνο με τον κανονικό ρόγχο των κινητήρων του, φαινό­ταν σα να μη προχωρή κι απλώς ν’ αναπνέη μηχανικά.

Για τους τρεις συνεπιβάτες η αίσθηση του χρόνου, της απόλυτης αδυναμίας να εκβιασθή η ροή του, γινόταν διαρ­κώς και περισσότερο πιεστική. Συστρεφόμασταν διαρκώς στα καθίσματά μας και συσπούσαμε τα δάχτυλα χωρίς λό­γο.

Γι’ αυτό ένιωσα σαν ν’ απαλλάσσωμαι από ένα βρα­χνά, όταν ο βοηθός του πιλότου μπήκε στο σαλονάκι μας και με προσκάλεσε να πάω μπροστά για να ακούσω τη ραδιοφωνική εκπομπή που είχαν πιάσει.

Προτού βάλω τ’ ακουστικά, καθισμένος πλάι στον πι­λότο, έψαξα με το βλέμμα μήπως φάνηκαν τα φώτα της Αθήνας, που είχα σχεδόν επτά χρόνια να τα δω. Αργού­σαν ακόμη. Ήταν μεσάνυχτα ακριβώς (με αφετηρία τη γαλλική ώρα – ώρα 2 στην Αθήνα).

Η εκπομπή που άκουγα τώρα, ευκρινέστατα στα θαυμά­σια αγγλικά της, ήταν του Μπι Μπι Σι – Γουόρλντ Σέρ­βις. Κι έλεγε:

«Το μεγαλύτερο πλήθος κόσμου που συνάχθηκε ποτέ από την εποχή της απελευθερώσεως από τους Γερμανούς έχει ξεχυθεί στους δρόμους και τις πλατείες της Αθήνας και κατεβαίνει στο αεροδρόμιο για να υποδεχθή τον Κων­σταντίνο Καραμανλή… Με λαμπάδες αναστάσιμες, με ια­χές και τραγούδια…»

Ένας κόμπος μ’ έσφιξε στο λαιμό. Από τη συγκίνη­σή μου δεν μπόρεσα καν να ψελλίσω ευχαριστώ στους πιλότους, που μου είχαν κάνει αυτό το υπέροχο δώρο.

Από τις 6 το απόγευμα που μου είχε τηλεφωνήσει στο Λονδίνο, όπου βρισκόμουν, ο πρόεδρος για να με φωνάξη στο ταξίδι της επιστροφής μαζί του, είχα χάσει κάθε επαφή με όσα εκτυλίσσονταν στην Αθήνα. Μέσα σ’ ένα πυρετό, σ’ ένα κυριολεκτικά παραλήρημα φυγής, είχα κατορθώσει το καθ’ όλες τις προβλέψεις ακατόρθωτο: στριμώχνοντας σ’ ένα ατασέ βαλιτσάκι λίγα χαρτιά και δύο πουκάμισα, δανειζόμενος από έναν πολύτιμο φίλο εκατό λίρες για το εισιτήριο (οι τράπεζες είχαν κλείσει), βρέθηκα αλλάζον­τας αυτοκίνητα αστραπή στο Χήθροου, ανέτρεψα ουρές αναμενόντων επιβατών, σκόρπισα σπάταλα πουρμπουάρ και σπρωξιές, εισέπραξα βρισιές ή συγκαταβατικά χαμό­γελα («κάτι θα ‘παθε ο φουκαράς»), αλλά στις 8:20 πατούσα το πόδι μου στο Ορλύ. Και τη στιγμή που πήγαι­να να πάθω συμφόρηση μαθαίνοντας ότι η αναχώρηση θα γινόταν στις 9 από το Μπουρζέ, η ευγένεια και η μεθοδικό­της της Γαλλικής Αστυνομίας μαζί με το ζήλο των εκπροσώπων της Ολυμπιακής στο Παρίσι με απήλλαξε από κάθε άλλη αγωνία. Ήμουν ήδη στο Μπουρζέ δέκα λεπτά προτού φθάση εκεί ο Πρόεδρος, ακριβώς στις 9. Κι η αναχώρηση καθυστέρησε τελικά μιαν ώρα, για λό­γους εναερίου κυκλοφορίας.

«…με αναστάσιμες λαμπάδες, ιαχές και τραγούδια ανα­μένει ο λαός της Αθήνας τον Καραμανλή, απελευθερωτή του από την τυραννία επτά και πλέον ετών…»

Γύρισα στο σαλονάκι. Τα μάτια μου ήσαν βουρκωμένα. Αλλ’ η φωνή μου, ύστερα από κάποια προσπάθεια, βγήκε ζωηρή, ενθουσιώδης, καθώς σε υψηλότερο τόνο προσπα­θούσε να μεταφέρη στον Πρόεδρο ολόκληρη την εκπομπή του Μπι Μπι Σι που μόλις είχα ακούσει:

«…Το μεγαλύτερο πλήθος κόσμου από την εποχή της απελευθερώσεως!»

Εκείνος με άκουσε ατάραχα. Κι όταν τελείωσα, όταν έψαχνα αχόρταγα να δω την εντύπωση που του έκανε το λαχταριστό ρεπορτάζ που μαθαίναμε, έτσι καθώς πορευό­μασταν με το λιλιπούτειο αεροπλάνο στο σκοτεινό άγνω­στο, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής μού είπε τη φράση που δεν θα ξεχάσω ποτέ. Με κατανυκτική απλότητα:

«Αυτό προσδιορίζει το μέγεθος των ευθυνών μου».

Ήταν το αυθεντικό σχόλιο του ηγέτου· όχι προς ένα δημοσιογράφο, αλλά προς την Ιστορία.

Ανακαλώντας αργότερα τις στιγμές εκείνες στη μνήμη του, ο ίδιος ο Καραμανλής θα πει:

«Συχνά σκεπτόμουν τη συγκίνηση που θα δοκί­μαζα όταν θα ξαναπατούσα το έδαφος της πατρίδος. Και μπορώ να σας αποκαλύψω ότι με τη σκέψη αυτή εδάκρυζα προκαταβολικά. Κι όμως ουδέποτε υπήρξα τόσο ψύχραιμος, ουδέποτε είχα τόση αυτοκυριαρχία, όση τη στιγμή που έφθανα στο αεροδρόμιο. Και αυ­τό, γιατί το αίσθημα των ευθυνών που επρόκειτο να αναλάβω ήταν τόσο έντονο, ώστε να πνίγει, να εξα­φανίζει κάθε άλλο αίσθημα».

tovima.gr